Welkom bij Plastische Chirurgie Gesnapt, de podcast waarin we een realistische blik werpen op de wereld van plastische chirurgie. Wij zijn Nicholas Wilssens en Margot Den Hondt, beide erkend plastisch chirurg en zaakvoerder van PUUR kliniek in Rotselaar. En met deze podcast willen we plastische chirurgie begrijpelijk maken en dichter bij jou brengen.

Naast ons werk in PUUR kliniek is Nicholas ook actief in het Sint-Trudo Ziekenhuis in Sint-Truiden, terwijl Margot haar expertise inzet in het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk en Lanaken. We bespreken openhartig onze ervaringen, beantwoorden jouw vragen en delen inzichten over wat plastische chirurgie écht inhoudt.

Bezoek onze website www.plastischechirurgielimburg.be of puurkliniek.be voor meer informatie. Of volg ons op Instagram en Facebook via @art_in_surgery en @puurkliniek. Laten we samen de wereld van plastische chirurgie verkennen. 

 

 Hoi welkom terug. Gelukkig nieuwjaar! Ja, de eerste van het nieuwe jaar. We starten dit jaar met de vraag waarvan ik denk dat we die het tweede vaakst horen.

 

Na degene van 'Dokter, gaat het een litteken zijn?' Denk ik dat deze vraag komt, 'Dokter, gaat het pijn doen?' En waarom wij vinden dat dat een moeilijkere vraag is dan dat het op het eerste zicht lijkt. Want pijn, iedereen praat erover, iedereen heeft het uiteraard al meegemaakt. Voor niemand voelt het hetzelfde.

 

De ene patiënt zegt, 'Dokter, ik heb na die operatie helemaal niks gevoeld'. En de andere kijkt ons aan alsof wij net een middeleeuwse marteltechniek hebben toegepast bij exact dezelfde behandeling. We hebben het dan over chirurgie maar ook over de niet-chirurgische behandelingen zoals peelings, lasers, injectables,... en we zien dat in de praktijk bij ons ook heel goed en omdat we natuurlijk zelf grote fan zijn van de behandelingen en alles uitvoerig willen testen om jou als patiënt zo goed mogelijk te informeren, zien we bij onszelf ook heel grote verschillen.

 

De ene gaat bijvoorbeeld harder reageren op pijn bij een laserbehandeling, de andere gaat meer reageren bij een peeling en het is dus heel duidelijk dat er wel individuele verschillen zijn. Ja, absoluut. Dat kunnen we alleen maar bevestigen uit eigen hand.

 

Dus vandaag duiken we in pijn: pijnbeleving, pijnervaring vóór chirurgie, tijdens, na chirurgie en ook de niet-chirurgische behandelingen. Waarom voelt de ene meer pijn dan de andere persoon?

 

En waarom werkt lokale verdoving soms perfect, onmiddellijk voor een lange periode, maar ga je bij de andere persoon telkens nog een beetje bij moeten verdoven of gaat het heel snel uitgewerkt zijn? Is er echt een verschil ook tussen mannen en vrouwen? En ja, zelfs afkomst speelt een rol, gaan we jou uitleggen.

 

Maar geen zorgen, het wordt geen droge wetenschap we gaan het een beetje licht en luchtig proberen te houden. Nu, wat is pijn? Pijn dat is niet iets simpels dat is niet zomaar, je krijgt een prikkel en daarop volgt een reactie. Het is een samenspel tussen je lichaam, je brein en je emotie.

 

Wetenschappelijk gezien bestaat pijn uit drie lagen. We hebben eerst de fysieke prikkel, dus de aanraking met een scherp voorwerp zoals een snede, een prikje, een injectie of druk. Dan na die fysieke prikkel, gebeurt de verwerking daarvan in de hersenen. En daarop komt een antwoord en volgt er een emotionele interpretatie van die prikkel. Het is vooral dat laatste stuk dat per persoon enorm kan verschillen.

 

Uit onderzoek blijkt zelfs dat verwachting van pijn al kan versterken of verzwakken. Dus wie bang is voor een behandeling, die gaat achteraf vaak ook meer pijn voelen. Ook al was de ingreep identiek aan iemand die helemaal geen schrik had. Dus het brein is in dit geval wel echt soms de grootste saboteur.

 

Ja, dus even om dat op te delen in voor en na de behandeling of de operatie. Angst, stress, bang zijn, Nicholas heeft het net al gezegd, die gevoelens die spelen een hoofdrol, die zijn heel belangrijk. Studies tonen aan dat mensen met een hoog stressniveau of een hoog angstniveau tot 40% meer pijn gaan rapporteren bij dezelfde handeling, bij dezelfde ingreep.

 

En ook tijdens behandeling zijn er belangrijke verschillen, omdat daar natuurlijk alles samenkomt. Eerst en vooral heb je natuurlijk het type lokale verdoving en dan gaat het niet alleen over welk product. Het ene zal meer pijn doen bij een reactie dan het ander. Maar het ene product werkt ook langer door dan het andere.

 

De zone die verdoofd wordt kan gevoeliger zijn dan een andere. Het kan ook een beetje afhankelijk zijn van de ervaring van de behandelaar, afhankelijk van de zenuwgevoeligheid in die specifieke regio. En niet te onderschatten, het kan ook afhankelijk zijn van aandacht. Wie zich gaat focussen op elk prikje, die gaat meer voelen dan iemand die afgeleid is.

 

En daarom dat praten, muziek, uitleg, vaak beter werkt dan we denken. Dus ja, lang leve muziek op dat vlak. En bij ons in de praktijk mag je die zelfs helemaal zelf kiezen, om je zo goed mogelijk op je gemak te voelen ook al tijdens het verdoven. Ja, mooi hé. En we merken ook echt dat dat helpt muziek kiezen, een sfeer creëren die geruststellend kan werken, die angstverlagend kan werken doet heel veel. Na de behandeling, postoperatieve pijn gaat uiteraard correleren met de grootte van de operatie, maar gaat interessant genoeg ook gelinkt zijn aan bijvoorbeeld een slaaptekort, aan stress en aan het verwachtingspatroon dat je hebt.

 

Dus ook daar is een goede voorbereiding heel belangrijk. Nu, waarom gaat lokale verdoving niet bij iedereen heel goed werken? Het is bij ons een beetje een klassieker in de operatiekamer, of in het kleine operatiezaaltje, van, 'Ik raak nooit verdoofd'. Of 'Als ik bij de tandarts ben, ik raak nooit verdoofd' of 'Vorige keer ging het heel goed en nu voel ik toch nog iets'.

 

Dat klopt. Het is ook geen verbeelding van de patiënt. Er zijn zelfs tussen behandelaars of zelfs tussen bepaalde ingrepen nog in dezelfde persoon verschillen. En onderzoek toont daar aan dat enerzijds genetische variaties, dat die een invloed hebben op hoe snel verdoving in het lichaam wordt afgebroken en dus hoe snel die verdoving is uitgewerkt.

 

Onderzoek toont ook aan dat weefsel dat ontstoken is, dat verdoving daar minder effectief gaat werken. Dat heeft te maken met de zuurtegraad van het weefsel. En sommige mensen hebben gewoon ook meer zenuwuiteinden in bepaalde zones, waardoor dat een prikje ook als veel gevoeliger wordt ervaren dan.

 

En eentje die je misschien al gehoord hebt, en die ook klopt, mensen met rood haar, hebben gemiddeld meer verdoving nodig om dezelfde pijnstilling te bereiken. Dat is effectief wetenschappelijk aangetoond.

 

Mannen versus vrouwen. Wie voelt er meer pijn? Is het inderdaad zo? Dat een man bij eenzelfde pijn veel meer onder de voet is, veel meer aan het afzien is? Het korte antwoord daarop is, het is heel wat ingewikkelder dan dat. Vrouwen rapporteren gemiddeld gezien vaker pijn.

 

Mannen gaan langer wachten om pijn te melden. Maar het is wel zo dat chronische pijnproblemen vaker voorkomen bij vrouwen dan bij mannen. En de wetenschap is daar een beetje verdeeld over, maar het lijkt dat mannen gevoeliger zijn bij acute pijnproblemen.

 

Er zijn ook hormonale factoren die daar een belangrijke rol in spelen. Zo is er geweten dat testosteron, wat hoger is bij mannen, pijnonderdrukkend werkt, terwijl schommelingen in oestrogeen bij vrouwen de pijngevoeligheid en de pijnbeleving dan ook weer gaan beïnvloeden. Dus het is zeker geen mannen versus vrouwen verhaal. Het is een andere pijnbeleving, een andere pijnverwerking van de pijnsignalen in de hersenen. En de hersenen spelen hier opnieuw de belangrijkste rol in.

 

Een andere vraag die we ons als behandelaar dan soms stellen is, speelt afkomst soms een rol? Ja, want ook dat is onderzocht. En voorzichtigheid is hier heel belangrijk. En vaak verzeilt men al rap in stereotypes. Zo is er bijvoorbeeld iets als het mediterraans pijnsyndroom, wat eigenlijk een vorm van discriminatie is, een vorm van een stereotype dat leeft in de gezondheidszorg.

 

En dat beschrijft eigenlijk, of dan gaat men er eigenlijk van uit dat mensen die uit de meer Zuiderse gebieden komen, veel heviger zouden reageren op een pijnprikkel. En vaak leidt dat tot soms het bagatelliseren van de klachten en de symptomen die die patiënten hebben. En als men dan naar de wetenschap kijkt dan tonen studies inderdaad verschillen in pijnrapportage en in het antwoord of een respons op het nemen van pijnstilling, ook op de werking van lokale anesthesie.

 

Maar dat gaat dus niet over meer of minder pijn voelen. Dat gaat wel degelijk over biologische factoren, genetische factoren en culturele factoren. In sommige culturen wordt pijn openlijk geuit. In andere culturen is niet klagen een norm. Dat heeft ook allemaal een invloed hoe patiënten pijn beschrijven en hoe zorgverleners dit al dan niet correct inschatten.

 

Wat nemen we uit dit alles nu mee? Pijn is heel persoonlijk, is afhankelijk van de context en is absoluut niet zwart-wit. Nee, en dezelfde behandeling kan voor de ene gerust een walk in the park zijn, terwijl die voor de andere echt wel een serieus en een intens moment is.

 

En voor een andere behandeling kunnen de rollen dan eigenlijk volledig omgekeerd zijn. Wat dan misschien ook wel een geruststelling kan zijn, dat als iets eenmaal heeft pijn gedaan, dat het daarom niet de volgende keer hoeft pijn te doen op dezelfde manier. Ja, want dat is misschien wel het belangrijkste. Pijn is niet iets dat je verzint.

 

Er is ook niemand die dat voor jou kan voelen. Het is heel erg afhankelijk van jouw eigen persoonlijke factoren. En het brein speelt daar altijd een heel belangrijke rol in. Ja, dus de volgende keer dat iemand zegt van 'Oh, voor mij deed dat helemaal geen pijn', of omgekeerd, 'Dat was nu echt wel afzien', weet, ze hebben allebei gelijk, maar voor jou is het misschien helemaal anders.

 

Ja, want pijn is niet wat we doen. Het is echt gewoon wat jij voelt. En we kunnen je natuurlijk wel vertellen hoe de gemiddelde patiënt het ervaart, maar dat wil niet per se zeggen dat jij het op dezelfde manier zal ervaren. Zo is dat. Een hele belangrijke. En misschien nog een kleine tip. Ademhalingsoefeningen, meditatie, tot rust komen, zijn allemaal zaken die een hele grote invloed kunnen hebben op pijnbeleving, als je daaraan wilt werken.

 

 Dank je wel om te luisteren. En alvast een fijn 2026! Gelukkig nieuwjaar! Daag!