Podcast aflevering 92
Borstreductie: een holistische kijk. Over schuldgevoel, levenskwaliteit en mentale blokkades.
Welkom bij Plastische Chirurgie Gesnapt, de podcast waarin we een realistische blik werpen op de wereld van plastische chirurgie. Wij zijn Nicholas Wilssens en Margot Den Hondt, beide erkend plastisch chirurg en zaakvoerder van PUUR kliniek in Rotselaar. En met deze podcast willen we plastische chirurgie begrijpelijk maken en dichter bij jou brengen.
Naast ons werk in PUUR kliniek is Nicholas ook actief in het Sint-Trudo Ziekenhuis in Sint-Truiden, terwijl Margot haar expertise inzet in het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk en Lanaken. We bespreken openhartig onze ervaringen, beantwoorden jouw vragen en delen inzichten over wat plastische chirurgie écht inhoudt.
Bezoek onze website www.plastischechirurgielimburg.be of puurkliniek.be voor meer informatie. Of volg ons op Instagram en Facebook via @art_in_surgery en @puurkliniek. Laten we samen de wereld van plastische chirurgie verkennen.
​
 Als je onze vorige podcast, podcast 91, hebt gehoord, dan heb je ongetwijfeld gemerkt dat het een heel anatomische podcast was, heel concreet.
Dat gaan we vandaag een beetje anders aanpakken. Ja, we willen vandaag met een andere blik naar een operatie kijken of naar plastische chirurgie kijken, met een meer holistische insteek. Ja, vandaag gaan we het hebben over de borstverkleining, een ingreep die we al meerdere malen hebben belicht, of toch de verschillende aspecten van hebben belicht.
En waar we vandaag het meer over gaan hebben, of iets uitgebreider gaan bespreken, is de emotionele dimensie daarvan. Ja, een borstverkleining, in jargon noemen we dat ook wel een reductie mammaplastie, die behoort wereldwijd tot de meest uitgevoerde plastisch-chirurgische ingrepen. En in landen zoals bij ons in België en in Nederland staat ze al jaren aan de top van reconstructief, esthetisch, functionele operaties. Die bevindt zich wat op de grens tussen reconstructie en esthetiek.
Ja, het is inderdaad een mooie combinatie in dit soort operaties. Nu, wat opvalt in de wetenschappelijke literatuur over dit onderwerp, over deze ingreep, is dat ze een van de hoogste patiënttevredenheidsscores heeft binnen de plastische chirurgie. En studies tonen dan ook een significante verbetering, niet alleen in nek- en rugpijnen die beter worden, maar ook huidproblemen of problemen van ontstekingen in de plooi.
Maar zelfs slaapproblemen die verbeteren, beperkingen in sporten die wegvallen, psychologisch welzijn dat verbetert en overall gaat eigenlijk de kwaliteit van leven, dus de scores die dat proberen kwantificeren, die kwaliteit van leven, die stijgen vaak sterker nog dan bij orthopedische ingrepen.
En toch, iets wat een rode draad is doorheen onze consultaties, en daarom dachten we, we moeten hier echt een aflevering over maken. Bijna elke vrouw, bijna elke patiënte, begint het consult met een verontschuldiging van, 'het is misschien banaal' of 'het is misschien niet nodig'. 'En ik weet dat het geen levensreddende operatie is'. Of 'misschien stel ik mij aan'. En dan begint het gesprek.
Ja, inderdaad, een van de punten die we heel vaak horen is, 'ja, het is niet levensreddend, mag ik dit wel willen? Mag ik hier wel zijn?' Dat is een terugkerend moreel dilemma. Veel vrouwen voelen dat ze eigenlijk geen recht hebben op die ingreep. Ja, en die redenering wordt dan gevolgd of wordt dan uitgelegd van, 'ik ben niet ziek', 'ik heb geen kanker', 'mijn probleem is niet acuut, is niet urgent, is niet levensbedreigend'. 'Het gaat maar over comfort', 'het gaat maar over last of over uiterlijk'.
Maar we zouden toch graag dat kader wat verschuiven. Ja, want als we het een beetje breder gaan bekijken van wat is gezondheid? Wel, volgens de WHO, dus de Wereldgezondheidsorganisatie, is gezondheid niet alleen de afwezigheid van ziekte, maar is gezondheid ook een toestand van fysiek welzijn, mentaal welzijn, sociaal welzijn. En macromastie of gigantomastie, wat we eigenlijk te grote borsten noemen, dat kan musculoskeletale pijnklachten veroorzaken, dus spieren, gewrichten die gaan pijn doen, dat kan druk geven op zenuwen waardoor die zenuwen klachten gaan geven. Het kan sporten onmogelijk maken, kan ook onze sociale betrekkingen gaan beïnvloeden, kan schaamte gaan veroorzaken waardoor mensen zich niet meer in een sociale context durven manoeuvreren en binnen blijven. Het kan de seksualiteit negatief beïnvloeden en de kledijkeuze beperken, ook het werk beïnvloeden. Ja, dat is natuurlijk geen banaliteit, dat is echt levenskwaliteit pur sang en levenskwaliteit is geen luxe-parameter.
Nee en dat is echt wel iets wat we vaak horen, de schaamte bijvoorbeeld, om ermee naar de dokter, naar de chirurg te stappen. De weg en het denkproces dat een vrouw vaak al heeft afgelegd voordat de eerste stap wordt gezet om het te bespreken, om het uit te spreken, om dan uiteindelijk bij ons terecht te komen, dat is misschien nog het meest aangrijpende deel.
Veel vrouwen lopen jaren rond met klachten voor ze hulp zoeken. En wat speelt er dan vaak? Wat zeggen vrouwen dan vaak? Het hoort bij mijn lichaam, dus ik moet het maar dragen. Het hoort erbij, alsof ongemak een soort plicht is van de vrouw om dat er maar bij te nemen.
Iets anders is van, 'er zijn ergere dingen'. 'Ik ben niet ongeneeslijk ziek'. Bij pijn dat is geen competitie. Het gaat niet over de ene die al dan niet meer of minder last heeft. Je hebt last en dat op zich is genoeg. Je hebt pijn, dat is op zich een teken om er iets aan te doen.
Een andere die vrouwen benoemen is van 'ik wil niet oppervlakkig overkomen'. Alsof plastische chirurgie per definitie iets is dat alleen voor ijdele mensen is. Wat dat toch wel een bepaald spanningsveld naar boven brengt.
Ja, en iets wat we ook regelmatig horen terugkomen, is eigenlijk de vergelijking met borstkanker. Hoewel die twee niets met elkaar te maken hebben, is dat toch een thema dat vaak onderhuids leeft. Vrouwen voelen zich heel snel schuldig als het over deze operaties gaat, omdat er andere vrouwen zijn die hun borst verliezen aan kanker. En zij zouden dan nog maar overwegen om die kleiner te maken, terwijl zij zelf gezond zijn, terwijl die borst gezond is. En daar speelt een enorm schuldgevoel. Alsof eigenlijk het bestaan van een ziekte bij anderen dan het recht op jouw eigen verbeteren, op de verbetering van die patiënt zelf, dan zou neutraliseren, maar dat is natuurlijk een valse tegenstelling. Reconstructieve chirurgie na kanker uiteraard is essentieel maar een functionele borstverkleining, waarbij we lichamelijke klachten verminderen, dat is ook medisch verantwoord en beide hebben een bestaansrecht.
Beide gaan een herstel geven van kwaliteit van leven, of een verbetering van kwaliteit van leven. De ene ingreep is daarbij moreel gezien niet hoger dan de andere. Gezondheid is hier absoluut geen hiërarchie. Het is een beetje hetzelfde verhaal als met die pijn. Het is niet omdat de ene vrouw meer of anders pijn zou hebben dan jij, dat jij niet zou mogen overwegen om zo'n operatie te ondergaan, ook al is die dan niet levensreddend.
Ja, absoluut, een borstverkleining wordt vaak geassocieerd met een falen of een ondankbaarheid van 'wees blij dat je tenminste borsten hebt' of 'dat je tenminste grote borsten hebt'. Wat er vaak ingebakken zit en wat vaak inderdaad wordt doorgegeven: een paradox, dat je maar blij moet zijn dat je het hebt, dus dat je er niet over mag klagen.
En iets anders waar we toch ook wel niet licht mogen overgaan, dat gaat over identiteit en vrouwelijkheid. Borsten zijn niet zomaar weefsel, ze staan symbool, ze dragen een belangrijke symboliek voor vrouwelijkheid, seksualiteit, moederschap, aantrekkelijk bevonden worden. En een borstverkleining gaat dan vaak vragen oproepen zoals 'ben ik dan nog wel vrouwelijk genoeg?' 'Wat gaat mijn partner denken?' Soms heeft de partner ook een omgekeerde mening of staat de partner er niet achter. 'Ga ik mijzelf nog herkennen?'
En als we dan gaan kijken naar de data na de operatie, interessant genoeg gaan vrouwen rapporteren na de operatie dat zij méér zelfvertrouwen hebben, dat ze méér vrijheid ervaren, dag ze zich minder seksueel geobjectiveerd voelen, dat ze meer eigenaarschap hebben over hun lichaam. Ze voelen zich niet minder vrouw maar juist meer zichzelf. Wat dat iets heel moois is.
Ja inderdaad, alle zaken waar ze op voorhand dan schrik van hadden, die vallen dan eigenlijk weg. En dat is wel heel mooi om te zien. Dat is echt een hele dankbare ingreep voor ons als chirurg om uit te voeren.
Er is natuurlijk ook nog een paradox, want in onze cultuur, in onze samenleving, worden grote borsten als iets bijna heiligs gezien, iets dat iedereen zou willen. Iedereen wil blijkbaar grotere borsten en dat geeft wel, cultureel gezien, een integrerend spanningsveld. De maatschappij gaat dan die grote borsten gaan seksualiseren. Maar tegelijk worstelen vrouwen wel met de fysieke last daarvan.
En andere vrouwen gaan dan eigenlijk betalen voor die borsten net te gaan vergroten terwijl je als patiënt dan eerder nadenkt over 'ik zie zo af van die last, ik wil ze net verkleinen'. Dus dat geeft een heel intrigerende paradox. En het is dan belangrijk om als patiënt goed te weten, dat zijn andere personen, dat andere wensen, die bestaan gewoon naast elkaar. En wat voor de ene empowerment kan zijn, is voor de andere misschien een heel grote beperking.
En voor jou als patiënt, ja je moet weten, het is jouw lichaam, het is niet de maatschappij die beslist, of de maatschappij die iets moet verwachten. Zelfs niet jouw naaste, jouw familie die iets moet vragen of verwachten. Het is jouw lichaam, het is jouw leven. Je moet gewoon naar jezelf kijken.
Ja, daarom willen we dit ook nog eens benadrukken en willen we onze kijk als chirurg daarbij geven. Want wat wij vaak zien tijdens het eerste consult, op het einde van het eerste gesprek: een opluchting. Soms zelfs tranen, wanneer iemand eindelijk kan zeggen van 'ik trek dit al jaren niet meer, ik denk hier al zo lang over na, ik heb eindelijk de stap gezet, ik heb getwijfeld tot vlak voor de operatie'.
En dan is wat dat ook misschien minder geweten is, maar ook na de operatie, vlak na de operatie, is er vaak nog die interne strijd aanwezig van enerzijds ben je blij met het resultaat, doet het deugd, er is een vermindering van klachten. Maar toch knaagt er van binnen nog iets van schuldgevoel of schaamte, en is er vaak niet meteen de nood of praat je daar niet graag over met jouw omgeving.
Omdat dat in het begin toch nog altijd moeilijk aanvoelt. We mogen niet vergeten, we brengen met een operatie een belangrijke wijziging aan aan ons lichaam en dat heeft een impact op zelfbeeld. Daarom dat wij nu ook bezig zijn met onze volgende stap om naast deze podcast nog verder te informeren, door een online hersteltraject te ontwikkelen voor vrouwen en breder gezien mensen die een plastisch-chirurgische ingreep hebben ondergaan, om digitaal een hersteltraject te volgen de eerste dagen, de eerste twee weken die toch wel cruciaal zijn. Niet alleen in het herstelproces met het oog op het aandachtig zijn en het vermijden van complicaties of risico's, dingen die kunnen mislopen. Maar anderzijds ook om dat meer holistisch aan te pakken en om te kijken naar het mentale herstel.
Hoe voel je je? Waar denk je aan? Wat gaat er door jouw hoofd? Wat komt er in jou op? Wat is normaal? Want het is niet plots na de operatie dat alles rozengeur en maneschijn is. Dat gaat op en af. Er zijn goede momenten, er zijn minder goede momenten. Om die weg samen af te leggen.
En als je daar graag meer info over hebt, dan kan je die vinden op onze website www.plastischechirurgielimburg.be. Als je daar helemaal onderaan kijkt op elke pagina dan zie je daar een linkje staan naar een online cursus postoperatief herstel. Dus ga zeker eens kijken. En we zullen hem ook linken in de shownotes of de beschrijving onderaan deze aflevering als je luistert op Spotify of Apple Podcasts.
Ja, en dan kan je net zoals alle andere patiënten, als we ze terugzien na een aantal maanden na de ingreep, ons ook vertellen van, 'waarom heb ik dit niet eerder gedaan?' 'Ik heb veel te lang getwijfeld'. 'Oh, mijn dochter, mijn kleindochter die gaan allemaal veel sneller langskomen'. En zo zien we maar dat een borstverkleining is eigenlijk heel zelden iets impulsiefs. Dat is het resultaat van een jarenlang rijpingsproces.
Maar eens de stap gezet is en het herstel is lopende, zie je daar toch wel dat naast die emotionele aanvaring, dat dan heel snel die kwaliteit van leven enorm omhoog gaat. Wat zo mooi is om te zien.
Ja, als je nu iets van deze aflevering wil onthouden, laat het dan dit zijn. Een borstverkleining is inderdaad niet levensreddend. Maar dat wil niet zeggen dat het triviaal is. Het wil niet zeggen dat het ijdel is en wil niet zeggen dat het moreel twijfelachtig is. Integendeel. Het is een ingreep die fysieke klachten vermindert, het is een ingreep die psychologische last verlicht, die jouw autonomie als patiënt herstelt en jouw identiteit kan versterken.
En voor ons is dat ook een deel van plastische chirurgie. Niet alleen maar het veranderen van een lichaam maar het herstellen van de balans tussen lichaam en beleving van dat lichaam. En tussen lichaam en de persoonlijkheid die in dat lichaam schuilgaat. Ja, absoluut, plastische chirurgie op z'n best. De mooiste job ter wereld.
 Ja. Dus we hopen dat we jou hier toch ietwat meer over die drempel hebben kunnen heffen. Als je nood hebt om dit verder te bespreken, uiteraard, contacteer een professional, contacteer een plastisch chirurg, probeer toch die drempel over te gaan, probeer toch dat gesprek aan te gaan. Met informeren kan je niks fout doen, dat wil niet zeggen dat je al stappen naar een ingreep hebt gezet of dat je al beslissingen hebt genomen, maar ga jezelf informeren en neem dan een beslissing die past in jouw wereld, in jouw levensstijl, zonder je daar dan ook schuldig over te voelen.
Zo is dat. Dankjewel voor het luisteren. Dankjewel om te luisteren. Tot de volgende keer. Daag!