Welkom bij Plastische Chirurgie Gesnapt, de podcast waarin we een realistische blik werpen op de wereld van plastische chirurgie. Wij zijn Nicholas Wilssens en Margot Den Hondt, beide erkend plastisch chirurg en zaakvoerder van PUUR kliniek in Rotselaar. En met deze podcast willen we plastische chirurgie begrijpelijk maken en dichter bij jou brengen.

Naast ons werk in PUUR kliniek is Nicholas ook actief in het Sint-Trudo Ziekenhuis in Sint-Truiden, terwijl Margot haar expertise inzet in het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk en Lanaken. We bespreken openhartig onze ervaringen, beantwoorden jouw vragen en delen inzichten over wat plastische chirurgie écht inhoudt.

Bezoek onze website www.plastischechirurgielimburg.be of puurkliniek.be voor meer informatie. Of volg ons op Instagram en Facebook via @art_in_surgery en @puurkliniek. Laten we samen de wereld van plastische chirurgie verkennen. 

​

  Welkom terug. We gaan het vandaag hebben over een onderwerp dat iedereen kent, een onderwerp dat iedereen ook denkt te begrijpen, maar dat toch verrassend complex is. We gaan het vandaag hebben over het verschil tussen schoonheid en aantrekkelijkheid, en waar we nu juist naar op zoek zijn, want een perfect gezicht is niet altijd aantrekkelijk en iemand die objectief gezien dan niet perfect is, kan tóch onweerstaanbaar zijn. Dus vandaag gaan we een beetje uitpluizen hoe dat dan juist zit.

 

Ja, als je dat wetenschappelijk gaat bekijken, er worden boeken vol geschreven met regels over perfecte gezichten, perfecte verhoudingen. Maar stel dat die regels echt kloppen, waarom vallen we dan ook zo vaak op mensen die daar totaal niet aan voldoen? Daar wordt als zolang de mensheid bestaat onderzoek naar gedaan. En dat toont aan hoe hard het de mensen bezighoudt en ook hoe ingewikkeld het is.

 

Ja, laten we het misschien eerst eens eventjes over het begrip schoonheid hebben. Wat zeggen de boeken, wat zegt de wetenschap over wat schoonheid is? Want wanneer we over schoonheid babbelen dan spreken we eigenlijk over iets vrij objectief. Of beter gezegd, iets dat we kunnen meten, of toch kunnen benaderen.

 

Wel, in de plastische chirurgie en in de esthetische literatuur zijn er duidelijke richtlijnen over. Het zijn er meerdere, maar ze zijn op zich wel goed geformuleerd. Er zijn zo'n paar ideale verhoudingen in ons gezicht. Eentje daarvan is bijvoorbeeld de regel van derden, waarbij we het gezicht met horizontale lijnen verdelen. En dan kijken we naar de afstand tussen de haarlijn en de wenkbrauwen, tussen de wenkbrauwen en de onderkant van de neus en tussen de neus en de kin. Dan zouden die drie delen eigenlijk ongeveer gelijk 'moeten' zijn.

 

Ja, en op dezelfde manier bestaat er bijvoorbeeld ook de regel van vijfden, waarbij door middel van verticale lijnen het gezicht verdeeld wordt in vijf gelijke verticale delen. En daarbij wordt gekeken dat de breedte van één oog, dus de horizontale afstand van één oog, dat dat ongeveer hetzelfde is als de afstand tussen de ogen.

 

Wat de neus betreft daar zou de breedte dan ongeveer de afstand moeten zijn tussen de binnenste ooghoeken van beide ogen. Voor ideale verhoudingen van de lippen wordt er vaak gesproken over die 1 op 1.6 verhouding. De ideale verhouding, dat getal, noemen we ook wel de verhouding van Fibonacci, waarbij de onderlip net iets voller is dan de bovenlip, in die verhouding van 1 op 1.6, boven- versus onderlip. Ja, en die verhouding komt nog een paar keer terug. Zo wordt bijvoorbeeld beschreven dat de afstand tussen de mond en de neus zich ook via diezelfde 1 op 1.6 verhoudt als de afstand tussen de neus en de ogen. Of bijvoorbeeld de lengte van het gezicht versus de breedte van het gezicht.

 

Nu, het is belangrijk om te zeggen dat dat natuurlijk een theoretisch model is. Dus dat is geen absolute waarheid maar het zijn wel regels of guidelines waar heel uitvoerig over geschreven is in de literatuur. Ja, en je gaat misschien er al van gehoord hebben op een andere manier. Dat wordt ook wel eens de gouden ratio genoemd.

 

Nu, volgens de wetenschap, wat is daar het perfecte gezicht? Onderzoekers zijn daar dus al heel lang mee bezig en een van de bekendste technieken daarbij is dat er naar heel veel gezichten wordt gekeken Ze nemen bijvoorbeeld honderd gezichten en leggen die dan digitaal over elkaar en creëren daar een soort van gemiddeld gezicht van. En wat blijkt? Studies tonen bijvoorbeeld aan dat mensen vinden dat het gemiddelde gezicht mooier is dan bijna elk individueel gezicht. Ons brein houdt blijkbaar van voorspelbaarheid. Een gemiddelde voelt aan als veilig, voelt aan als gezond.

 

Dus ja, mooi wordt eigenlijk vaak gepercipieerd als gemiddeld, of gezien als gemiddeld. Ja, en wat nog straffer is, dat onderzoek toont ook aan dat zelfs zuigelingen langer gaan kijken naar een gezicht dat door volwassenen als aantrekkelijk wordt beschouwd. Dus dat suggereert eigenlijk dat schoonheid deels gebaseerd is op aangeboren voorkeuren. Dat is toch wel iets heel opmerkelijks.

 

Nu, naast die wetenschap, die boeken, die studies, willen we het ook eens over symmetrie hebben. Symmetrie is belangrijk, maar wordt vaak overschat, wordt vaak gezien als de sleutel tot schoonheid. Waarbij dat eigenlijk een perfect symmetrisch gezicht dus heel mooi zou moeten zijn. Maar als we daarnaar kijken, is dat eigenlijk zelden het geval. Evolutionair gezien wordt symmetrie gelinkt aan gezond zijn, aan genetisch stabiel zijn.

 

Maar hier komt dan het interessante. Wetenschappelijk onderzoek gaat net aantonen dat perfecte symmetrie vaak net onaantrekkelijk is. Ja, wat ze dan bijvoorbeeld doen, is, in een van die studies, ze gaan dan gezichten spiegelen. Dus ze nemen één gezichtshelft en ze spiegelen die zodanig dat je een volledig gezicht hebt, maar dus wel perfect symmetrisch. En dat gaan ze dan laten beoordelen door x aantal kandidaten. En dan zien we eigenlijk dat die studies tonen dat volledig symmetrische gezichten vaak als saai of onnatuurlijk of plastiek worden beschreven. En dat leert ons eigenlijk dat ons oog toch op zoek is naar een beetje variatie, naar karakter, als we het moeten omschrijven. En die kleine asymmetrieën, die maken een gezicht net menselijk, die geven net dat echte daaraan. En dat toont dus dat lichte asymmetrie net aantrekkelijker kan zijn dan die perfecte symmetrie.

 

Nu, we hebben het net over schoonheid, of de definitie van schoonheid gehad, maar aan de andere kant staat die aantrekkelijkheid. Gelden hier dezelfde regels? Worden wij als persoon aangetrokken tot iemand omwille van die schoonheid? En wat zien we? Dat daar eigenlijk alles verandert. Aantrekkelijkheid op zich is niet meetbaar. Dat is een ervaring, een heel persoonlijke ervaring, in een combinatie van het uiterlijk van een persoon (maar niet zozeer niet per se schoonheid), expressie, persoonlijkheid, lichaamstaal, zelfvertrouwen, die spelen allemaal mee.

 

Ja, inderdaad het uiterlijk speelt wel zeker mee, maar dat hoeft niet per se perfect te zijn. Dus wat we daarnet al zeiden, studies tonen aan dat kleine afwijkingen juist aantrekkelijk kunnen zijn. Een glimlach die een beetje scheef is, een asymmetrische wenkbrauw, een neus die wel een unieke vorm heeft. Dat zijn dingen die blijven hangen en op een of andere manier, onthoudt ons brein dat, en percipieert dat zeker niet als perfectie, maar als een soort karaktertrek, en dat maakt mensen ook uniek.

 

Ja, en op diezelfde manier: expressie, uitdrukkingen een echte glimlach bijvoorbeeld, waarbij dat de ogen, de mond meelachen, dat verandert heel ons gezicht. Ogen die meelachen, dat pericipiëren we echt als cruciaal om iemand aantrekkelijk te vinden. Een wetenschappelijke studie toont bijvoorbeeld dat eenzelfde persoon, die met hetzelfde gezicht wordt getoond, met als enige verschil dat die persoon wel of niet glimlacht. Dan werden de mensen die glimlachten significant aantrekkelijker gevonden dan degenen die niet lachten. Wat dat ook weer toont dat dat dynamische, het gezicht in beweging, dat dat veel belangrijker is dan statische perfectie van een gezicht. Een perfect gezicht zonder die uitdrukkingen, dat heeft gewoon veel minder aantrekkingskracht.

 

Ja, wat ook een belangrijke rol speelt in aantrekkelijkheid, is je persoonlijkheid. Dus heb je humor, heb je een warm karakter, intelligentie, de energie die je uitstraalt. Dat zijn allemaal factoren die letterlijk veranderen hoe iemand eruit ziet voor ons brein. Iemand wordt door ons brein aantrekkelijker gepercipieerd naarmate we hem of haar leren kennen, dat we hem of haar sympathiek vinden. Klinkt bijna ongelooflijk, maar het is ook wel degelijk wetenschappelijk aangetoond dat wanneer mensen iemand leren kennen als vriendelijk, als grappig, als warm, dan gaan ze die persoon ook later als fysiek aantrekkelijker beschrijven. En het interessante daaraan is, dat dat dus ook wil zeggen dat aantrekkelijkheid geen vast gegeven is, dat dat dus iets is dat kan groeien.

 

Nu, het werkt ook omgekeerd. Dan noemen we dat het halo-effect. Wanneer wij foto's zien van mooie mensen, of mensen die we als mooi waarnemen, dan - onbewust - gaan we daar ook meer positieve eigenschappen aan toebedelen dan iemand die we minder mooi er vinden uit zien. Dat is toch wel allemaal heel indrukwekkend wat dat doet met ons brein.

 

Ja, en dan moeten we het ook over lichaamstaal hebben. Iemands houding, manier van bewegen, de mate waarin er oogcontact wordt gemaakt. Die aantrekkelijkheid, we hebben het al gezegd, dat zit in de beweging, maar niet in de stilstand, niet in het statische. En dat is iets wat veel mensen toch al vergeten. De meeste studies met mooie gezichten gebruiken foto's. Maar in het echte leven praten we, lachen we, bewegen we. En onderzoek toont aan dat bewegende gezichten anders beoordeeld worden dan foto's. Iemand die op een foto gewoon als oké wordt gepercipieerd kan extreem aantrekkelijk worden in het echt, als men die persoon op video of in het echt dynamisch in beweging ziet met de lichaamstaal, de persoonlijkheid, met de uitdrukkingen en niet alleen het uiterlijk.

 

Wat daar een beetje mee samenhangt is het zelfvertrouwen dat iemand uitstraalt. Dat hangt wel samen met de lichaamstaal, dat hangt ook wel samen met persoonlijkheid en expressie maar dat werkt als een soort versterker van aantrekkelijkheid. Iemand met wat imperfecties, maar heel veel zelfvertrouwen, wordt vaak als aantrekkelijk ervaren, of aantrekkelijker dan iemand die perfect is volgens de regels van de schoonheid, maar die dan onzeker is.

 

Ja, en dat zijn dingen die wij als plastisch chirurg toch wel echt moeten meenemen. En dat zijn valkuilen waar wij op dienen te letten. Dat maakt onze job uitdagend en interessant. Maar ook al leveren wij zogezegd een 'perfect' resultaat af, als we niet met al die zaken rekening houden, dan kan dat nog altijd niet het meest aantrekkelijke resultaat zijn.

 

Een valkuil is bijvoorbeeld als we te veel focus leggen op de losse of de aparte onderdelen of delen van het gezicht zoals de perfecte neus of de perfecte lippen, maar het gezicht als een geheel uit het oog verliezen. We weten dat de harmonie belangrijker is dan de perfectie van elk deel apart.

 

Hetzelfde geldt een beetje als wij heel hard willen streven naar die verhoudingen waar we het in het begin van deze aflevering over hadden, en bijvoorbeeld die perfecte Fibonacci golden ratio willen bereiken, en daardoor maar bijvoorbeeld gaan vullen t.h.v. bepaalde lichaamsdelen of bepaalde onderdelen van het gelaat en dat we het dan eigenlijk misschien te symmetrisch gaan maken. Of dat we te veel volume gaan geven, te strak contouren. Wat je dan kan krijgen als resultaat is dat je net je eigenheid, je identiteit een beetje verliest, dat je spontaniteit verliest en, ja, at the end of the line, dat je als minder aantrekkelijk wordt gepercipieerd.

 

Ja, en een derde iets, of een derde valkuil is als wij geen rekening houden met het dynamische effect, met de beweging. Een gezicht leeft. We hebben het al gezegd: we praten, we lachen, we tonen emoties. Dus die esthetiek moet werken in beweging en niet alleen in rust. En dat is iets wat we nu meer en meer eruit halen nu dat we op sociale media niet alleen foto's zien, maar dat video ook heel belangrijk wordt. En een goede arts, een goede plastisch chirurg weet dat een grote hoeveelheid botox, een grote hoeveelheid fillers, overvullen of spieren volledig uitschakelen, dat dat dynamisch gezien een heel onnatuurlijk effect kan hebben. Ook iets voor bij facelifts, een belangrijke om op te letten, dat alles één harmonieus geheel is. Dat er niet één deel van het gezicht strak wordt getrokken, maar dat er dan een ander deel zoals de hals, niet op diezelfde manier mee congruent harmonieus aangepakt wordt.

 

En dan een vierde valkuil, en misschien wel de belangrijkste, is dat bepaalde behandelingen of bepaalde operaties een beetje gaan overselled worden. Want hoe je eruit ziet, en daar hebben we er net over gehad, is eigenlijk maar een deel van wat jou aantrekkelijk maakt. Dus daar alle hoop op leggen of alle focus op leggen is misschien niet de juiste strategie. Je hebt ook zelfvertrouwen, je hebt ook lichaamstaal, ook je glimlach. Het is allemaal belangrijk, je persoonlijkheid. Je kan ook de perfecte lippen hebben of het perfecte gezicht hebben volgens de regels van de schoonheid, maar als je je niet zo netjes gedraagt, als je geen zelfvertrouwen hebt, als je meer boos en droevig kijkt dan dat je glimlacht, dat gaat een veel belangrijker effect hebben op je aantrekkelijkheid dan die perfecte lippen.

 

Yes, dus de rol voor ons als plastisch chirurg is, een goede plastisch chirurg corrigeert zonder karakter te verwijderen, respecteert ook die asymmetrie waar nodig en bewaart de uitdrukking, bewaart de expressie. Het is belangrijk dat wij harmonieus nadenken en niet in termen van perfectie. Dat we aantrekkelijkheid versterken, maar niet gewoon schoonheid versterken.

 

Hopelijk heb je iets bijgeleerd en begin je meer en meer te begrijpen waarom onze job de mooiste job ter wereld is. Maar denk aan deze aflevering vooral wanneer je droomt van de perfecte lip of de perfecte ogen. En besef dat dat misschien niet eens zo aantrekkelijk is. En stel je vooral de vraag of je perfect wil zijn of je aantrekkelijk wil zijn. Fantastisch. Mooi om af te sluiten. Dank je wel voor het luisteren opnieuw. Dank je wel. Tot de volgende keer. Daaag!

​

​

​